Sigorta şirketleri pert araca ne kadar öder ?

Huzume

Global Mod
Global Mod
Sigorta Şirketleri Pert Araca Ne Kadar Öder?

Sigorta Şirketleri Pert Araca Ne Kadar Öder?

Bir aracın pert olduğunu öğrendiğiniz an, insanın aklına gelen ilk soru genellikle çok basit oluyor: “Peki sigorta şirketi bana ne kadar para verecek?” Benim bu konudaki gözlemim, asıl problemin çoğu zaman pert kararının kendisinden ziyade aracın değerinin nasıl belirlendiği noktasında ortaya çıktığı yönünde. Çünkü vatandaş aracının internetteki ilan fiyatlarına bakıyor, sigorta şirketi ise eksper raporu, piyasa verileri, hasar durumu ve poliçe şartları üzerinden bir hesap yapıyor. İki tarafın “aracın değeri” konusunda farklı rakamlar söylemesi de doğal olarak ciddi tartışmalara yol açıyor.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Pert araç için herkes açısından geçerli, “aracın kasko değerinin yüzde şu kadarı ödenir” şeklinde sabit bir oran yok. Özellikle kasko poliçesinde rayiç değer esasının nasıl belirlendiği ve hasar tazmin yönteminin ne olduğu büyük önem taşıyor. SEDDK tarafından yayımlanan Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları kapsamında poliçede, hasar tarihinde rayiç değerin tespitinde kullanılacak referansın ve hasar tazmin yönteminin belirtilmesi gerekiyor.

Pert Demek Her Zaman Aynı Şey Demek Değil

Öncelikle “pert” kelimesinin günlük kullanımda biraz fazla genelleştirildiğini düşünüyorum. Güncel düzenlemelerde tam hasar ile ağır hasar birbirinden ayrılıyor. SEDDK'nın yaptığı düzenlemeye göre hasar tutarının aracın rayiç değerini aşması ve aracın onarımının kabul edilmemesi halinde araç “tam hasar” kapsamında değerlendirilebiliyor. Rayiç değerin yüzde 60'ını aşan hasarlarda veya belirlenen kritik parçaların zarar görmesi halinde ise “ağır hasar” statüsü söz konusu olabiliyor.

Bu ayrım sadece terminoloji meselesi değil. Çünkü aracın hangi statüde değerlendirildiği, aracın gelecekteki kullanım ve satış durumunu da etkileyebiliyor.

Üstelik artık bu değerlendirmelerin sigorta eksperi tarafından yapılması gerekiyor. SEDDK'nın düzenlemesinde tam veya ağır hasar tespitinde ruhsatlı sigorta eksperinin rolü açıkça vurgulanıyor.

Dolayısıyla “sigorta şirketi kafasına göre pert ilan etti” demek her durumda doğru olmadığı gibi, “eksper ne dediyse kesinlikle tartışılmaz” demek de tüketicinin sorgulama hakkını ortadan kaldırmıyor.

Sigorta Şirketi Pert Araca Ne Kadar Öder?

En basit haliyle düşünürsek, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri 1.000.000 TL olarak belirlenmiş olsun. Tam hasar durumunda teorik olarak hesaplamanın temelinde bu rayiç değer bulunur. Ancak gerçek ödeme, poliçenin şartlarına ve dosyanın özelliklerine göre değişebilir.

Örneğin poliçede 1.000.000 TL rayiç değer esas alınmış ve araç tam hasarlı kabul edilmişse, vatandaşın “Ben 1.000.000 TL alırım” diye doğrudan sonuca gitmesi doğru olmaz. Aracın sovtajının nasıl değerlendirildiği, aracın kime bırakıldığı, poliçedeki muafiyetler, varsa özel şartlar ve diğer hukuki/teknik ayrıntılar önem kazanır.

SEDDK'nın tam ve ağır hasarlı araçlara ilişkin düzenlemelerinde eksper raporunda piyasa rayiç değerinin yanı sıra hasar tutarı ve sovtaj değerinin de takip edildiği görülüyor.

Bu nedenle vatandaşın önüne yalnızca “size şu kadar ödeme yapıyoruz” şeklinde tek bir rakam konulması yerine, rakamın nasıl hesaplandığını gösteren belgeleri istemesi çok daha sağlıklı.

Rayiç Değer Neden İnternetteki En Yüksek İlan Fiyatı Değildir?

Bence tartışmaların en büyük kaynağı burada.

Bir aracın internette 1.100.000 TL'ye ilana konulmuş olması, o aracın gerçek satış değerinin 1.100.000 TL olduğu anlamına gelmez. Aynı marka, model ve yıldaki araçların kilometresi, donanımı, geçmiş hasarları, değişen parçaları, kullanım şekli ve bakım durumu farklı olabilir.

SEDDK'nın yayımladığı düzenlemelerde de rayiç değerlendirmesinde aracın geçmiş mülkiyet durumu, hasar geçmişi, kilometresi, kullanım şekli ve piyasa koşulları gibi faktörlerin dikkate alınabildiği görülüyor.

Burada sigorta şirketinin yaklaşımını eleştirmek mümkün ama eleştirinin somut olması gerekiyor.

“İnternette daha pahalı” demek tek başına güçlü bir itiraz olmayabilir. Buna karşılık aynı marka-model, aynı model yılına yakın, benzer kilometrede ve benzer donanım seviyesindeki araçlardan oluşan makul bir emsal listesi hazırlanması çok daha ikna edici olabilir.

Yani stratejik davranmak burada gerçekten önemli. Ben olsam tek bir ilana değil, mümkün olduğunca çok sayıda karşılaştırılabilir araca bakardım.

Erkekler Stratejik, Kadınlar Empatik mi? Bu Konuda Kalıplara Dikkat

Sigorta hasarı gibi stresli bir süreçte insanların farklı iletişim biçimleri kullandığını görüyorum. Bazı erkekler rakam, belge, eksper raporu ve hukuki süreç üzerinden oldukça stratejik ilerlemeyi tercih edebiliyor. Bazı kadınlar ise özellikle araç aile içinde ortak kullanılıyorsa yaşanan mağduriyetin günlük hayata ve aile ilişkilerine etkisini daha fazla ön plana çıkarabiliyor.

Fakat bunu “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” şeklinde okumak yanlış olur. Stratejik düşünen çok sayıda kadın olduğu gibi, iletişimde empatiyi ve ilişkileri önceleyen çok sayıda erkek de var. Asıl önemli olan kişinin yaklaşımının cinsiyetten çok deneyimine, karakterine ve içinde bulunduğu koşullara göre değişebilmesi.

Bence en sağlıklı yöntem ikisini birleştirmek: Hem rakamları ve belgeleri soğukkanlı biçimde incelemek hem de karşı tarafla gereksiz çatışmaya girmeden çözüm aramak.

Çünkü haklı olmak ile hakkını doğru biçimde aramak aynı şey değil.

Sovtaj Meselesi Neden Önemli?

Pert araç dosyalarında “sovtaj” kelimesini sık duyuyoruz. Buradaki temel mesele, hasarlı aracın ekonomik bir değerinin bulunmasıdır. Araç tamamen kullanılamaz hale gelmiş olsa bile parçalarının veya aracın belirli koşullarda yeniden değerlendirilmesinin bir piyasa değeri olabilir.

SEDDK'nın tam ve ağır hasarlı araçlara ilişkin veri düzenlemesinde sovtaj değerinin ayrıca kayıt altına alınması, bu unsurun hesaplama bakımından neden önemli olduğunu gösteriyor.

Örneğin 1.000.000 TL rayiç değeri olduğu değerlendirilen bir araç için 300.000 TL sovtaj değeri ortaya çıktığını düşünelim. Burada “şirket bana 700.000 TL verdi, geri kalan para nerede?” sorusu hemen gündeme gelebilir. Fakat bu noktada aracın mülkiyetinin kimde kaldığı ve poliçedeki tazmin yönteminin ne olduğu belirleyicidir.

Bu yüzden yalnızca ödeme tutarına bakmak yerine şu üç soruyu birlikte sormak gerekir:

“Rayiç değer kaç TL kabul edildi?”

“Sovtaj değeri kaç TL hesaplandı?”

“Aracın mülkiyeti ve sovtajı kimin üzerinde kaldı?”

Trafik Sigortası ile Kaskoyu Birbirine Karıştırmamak Gerekir

Bir başka yaygın hata da kasko ile zorunlu trafik sigortasının aynı şeymiş gibi değerlendirilmesi.

Kasko, esas olarak sigortalının kendi aracına ilişkin riskleri poliçe kapsamında güvence altına alan bir sigorta türüyken, zorunlu trafik sigortasının temel işlevi üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından sorumluluğu karşılamaktır.